Linki

Podbój świata i wojny domowe

Sukcesy w wojnach z Ekwami i Wolskami skłoniły Rzym do uderzenia na północ. Zdobyto Fideny – miasto, przy którym znajdowała się główna obok Rzymu przeprawa przez Tyber. Podbój ten stanowił jednak tylko wstęp do zwycięskiej wojny z Wejami. Podbój Wej dwukrotnie powiększył terytorium Rzymu, jednak o ile bardzo szybko podzielono ruchomy majątek Wejentynów, o tyle gorzej było z ziemią. Przełom nastąpił dopiero w momencie najazdu plemion celtyckich na Italię w 386 r. p.n.e.. Rzym został zdobyty przez celtyckiego wodza Brennusa a Rzymianie musieli zapłacić najemcom Haracz. Wydarzenie to przyczyniło się jednak do wewnętrznej konsolidacji Rzymu.

W 338 r. p.n.e. Rzymianie pokonali powtórnie Latynów i włączyli ich ziemie do swego państwa. Następnie Rzym rozpoczął ofensywę w kierunku Kampanii, prowadząc zacięte wojny przeciwko Samnitom. W czasie trzech ciężkich wojen samnickich (343-291p.n.e.) rzymskie wojska pokonały samnitów oraz ich sprzymierzeńców: Etrusków, Umbrów, Sabinów i Celtów włączając ich ziemie w skład swego władztwa. Stopniowo kolonie greckie na wybrzeżach południowej Italii dostały się pod panowanie Rzymu. W 272 r. p.n.e. podbito Tarent , a w 264 r. p.n.e. etruskie miasto Volsini. Rzym zapanował nad całą Italią aż do północnego łuku Apeninów, za którym zaczynały się terytoria galijskie.

W zachodniej części basenu Morza Śródziemnego istniały tylko dwie potęgi: Rzym i Kartagina.

W toku zmagań z państwem kartagińskim w czasie I (264-246 p.n.e.) i II (218-201 p.n.e.) wojny punickiej republika Rzymska stała się pierwszym mocarstwem w basenie Morza Śródziemnego. W skład Rzymu weszły jako prowincje: Sycylia, Sardynia, Korsyka, Baleary oraz większość Półwyspu Iberyjskiego. Po trzeciej wojnie punickiej zajęli część Afryki Północnej. Rzym podporządkował sobie również Galów z Równiny Padańskiej. Później przyszła kolej na mieszkańców Galii, zwyciężonych przez Juliusza Cezara, który doszedł aż do Renu i Morza Północnego. Po przekroczeniu Adriatyku Rzym unicestwił królestwa następców Aleksandra i zawładną światem greckim.

Rzym zmienił się w ciągu I wieku: jego religia wzbogaciła się o nowe kulty, łacina stała się językiem literackim, pojawił się teatr narodowy. Przede wszystkim jednak dzięki podbojom do Italii napłynęły pieniądze i niewolnicy. Podboje rzymskie sprawiły, że obok jednej uprzywilejowanej warstwy ludności nobilem, wyrosła druga – equites (ekwici) – która zdobyła ogromne fortuny na dzierżawie podatków państwowych, działaniach wojennych, lichwie i robotach publicznych. W ten sposób obok arystokracji urzędniczej pojawiła się arystokracja finansowa.

W końcowych latach Republiki, wewnątrz klasy rządzącej powstały dwie rywalizujące ze sobą partie: konserwatystów i przyjaciół ludu. Rządowi senatorów udało się jednak stawić czoła buntowi niewolników pod wodzą Spartakusa i spiskowi Katyliny. Od czasów Sulli życie polityczne zależało wyłącznie od generałów.

W 60 r. p.n.e. Krassus, Pompejusz i Cezar zjednoczyli swe siły i przejęli władzę. Po podboju Galii Cezar na czele swych wojsk przekroczył granice administracyjną Italii i bez trudu zajął Rzym i w bitwie pod Farsalos (Grecja) pokonał Pompejusza. 15 marca 44 r. p.n.e. został zamordowany, co stało się przyczyną wojny domowej. Marek Antoniusz i Oktawian, późniejszy August, zwyciężyli tyranobójców – Brutusa i Gajusza Kasjusza – by potem zwrócić się przeciwko sobie. Zwycięstwo nad Antoniuszem i Kleopatrą w bitwie morskiej pod Akcjum pozwoliło Oktawianowi zaanektować Egipt. W 30 r. p.n.e. cały basen Morza Śródziemnego należał już do Rzymu.

Zobacz także:

Epoka Królów
Republika
Lata świetności

Czas komuny
Renesans
Od niepodległości do zjednoczenia Włoch
Od zjednoczenia do współczesności